نگاهی به تبخير و انواع روشهای آن و تعرق و نياز آبياري گیاه و خاک

فرمت فایل: word تعداد صفحات: 60 سيستم آب – خاك – گياه – اتمسفر رابطه بين آب و خاك و گياه و اتمسفر را ميتوان به اين صورت توصيف كرد كه گياه براي زنده ماندن نياز به آب دارد و آب به صورت ذخيره در خاك موجود است. اتمسفر انرژي لازم براي گينگاهی به تبخير و انواع روشهای آن و تعرق و نياز آبياري گیاه و خاک|30019324|bsv|نگاهی به تبخير و انواع روشهای آن و تعرق و نياز آبياري گیاه و خاک
در حال حاظر فایل کامل و برتر با عنوان نگاهی به تبخير و انواع روشهای آن و تعرق و نياز آبياري گیاه و خاک آماده دریافت می باشد برای مشاهده جزئیات فایل به ادامه مطلب یا دریافت فایل بروید.

فرمت فایل: word



تعداد صفحات: 60









سيستم آب – خاك – گياه – اتمسفر



رابطه بين آب و خاك و گياه و اتمسفر را مي‌توان به اين صورت توصيف كرد كه گياه براي زنده ماندن نياز به آب دارد و آب به صورت ذخيره در خاك موجود است. اتمسفر انرژي لازم براي گياه را تأمين مي‌كند تا بتواند آب مورد نياز خود را از خاك دريافت كند. اين فرايندهاي به ظاهر ساده در يك سيستم بسيار پيچيده و مرتبط صورت مي‌گيرد كه به آن زنجيره آب – خاك – گياه – اتمسفر گفته مي‌شود. هر يك از عناصر اين زنجيره متأثر از اجزاء ديگر بوده و بر ساير عناصر نيز اثر مي‌گذارد. بطوري كه هيچ فرايندي از آن را نمي توان به صورت ساده و مستقل در نظر گرفت و اگر عملا گاهي اوقات از فرايندهاي جداگانه اي مانند تعرق، جذب، تبخير و يا امثال آن بحث مي‌شود فقط از نظر ساده كردن موضوع و تبيين آن مي‌باشد.



گياه در مناطق خشك و نيمه خشك كه مسأله كمبود آب يكي از معضلات كشاورزي مي‌باشد تعرق اساسي ترين فرايندي است كه در زنجيره آب – خاك – گياه – اتمسفر صورت مي‌گيرد. حدود 90درصد اجزاء فعال گياه از آب تشكيل شده و بيش از 99درصد مصرفي گياه مصرف تعرق و تبخير مي‌شود. تعرق فرايندي است كه طي آن آب از طريق روزنه هاي گياه تبديل به بخار شده و از آن خارج مي‌شود. تعرق زماني انجام مي‌شود كه فشار بخار آب در داخل گياه بيشتر از فشار بخار آب در هواي مجاور بوده و روزنه ها نيز باز باشند تا دي اكسيدكربن بتواند براي انجام فتوسنتز وارد گياه شود. بنابراين هر زمان كه روزنه ها باز باشند ولو اين كه در داخل خود برگ و يا در حد فاصل برگ و هواي مجاور مقاومت هايي صورت بگيرد، عمل تعرق انجام مي‌پذيرد. مگر اين كه مقدار اين مقاومت ها بسيار زياد باشد.



اگر فشار بخار آب در داخل برگ را با علامت eleaf، فشار بخار آب در هواي مجاور برگ را با eair، مقاومت در برابر حركت بخار آب در داخل روزنه ها را با rair نشان دهيم در اين صورت سرعت يا ميثزان تعرق (T) برابر خواهد بود با:



مقاومت هوا در برابر خروج بخار آب عمدتا بستگي به حركت هوا در لايه مجاور برگ داشته و اگر هواي مجاور برگ ساكن باشد اين مقاومت به دليل اشباع شدن سريع از بخار آب زياد شده و تعرق يكباره كاهش مي‌يابد. به همين دليل يكي از سازگاري هاي گياه با كم آبي كرك دار شدن سطح برگهاست تا بدين وسيله هوا در بين كركها محبوس و ساكن شود اما هنگامي كه هوا به سادگي در حد فاصل برگ و هوا جريان داشته باشد تعرق نيز جريان پيدا مي‌كند. اما مقاومت روزنه ها (rleaf) در برابر جريان بخار آب يك خصوصيت فيزيولوژيكي است كه توسط خود گياه كنترل مي‌شود. مثلا برخي از گياهان بر سلولهاي روزنه كنترل داشته و در مواقع لزوم آن را باز و بسته مي‌كنند.



همزمان با خروج آب از برگها، گياه آب را از طريق ريشه ها جذب مي‌كند تا آبي كه در اثر تعرق از دست رفته است جبران شود. براي اين منظور آب در داخل خاك به سمت ريشه ها حركت نموده و پس از وارد شدن به داخل گياه از طريق آوندها به برگها مي‌رسد. حركت آب از خاك به داخل ريشه و سپس از ريشه به برگ در اثر اختلاف پتانسيل بين خاك و برگ است. ميزان جريان آب طي اين فرايند عبارت است از:



كه در آن



Q = سرعت جريان آب از خاك بطرف برگها



= پتانسيل كل آب در داخل برگ كه مجموع پتانسيل آماس (فشاري) سلولهاي برگ ( ) و پتانسيل اسمزي ( ) در برگ است.



= پتانسيل كل آب در خاك، شامل ماتريك و اسمزي



rplant = مقاومت در برابر جريان آب در داخل گياه مشتمل بر مقاومت در داخل ريشه ها، مقاومت درداخل آوندها و مقاومت در برگها.



rsoil = مقاومت در برابر جريان آب در داخل خاك.



با خارج شدن آب از خاك، رطوبت كاهش يافته و پتانسيل كل آن ( ) كاهش پيدا مي‌كند. در اين وضعيت ضريب هدايت موئينگي خاك با درصد رطوبت رابطه مستقيم دارد كاهش يافته و در نتيجه مقاومت خاك (rsoil) افزايش پيدا مي‌كند. كاهش و افزايش rsoil باعث مي‌شود كه آب كمتري داخل گياه شده و با كم شدن آماس سلولها، پتانسيل آب برگ ( ) نيز كاهش يابد. با كم شدن سرانجام روزنه ها بسته شده و مقاومت در برابر خروج آب در برگ (rleaf) افزايش و نهايتا براساس معادله 8 1 سرعت تعرق كاهش پيدا مي‌كند. چون گازكربنيك نيز از همان مسير وارد گياه مي‌شود اين عمل باعث كاهش ورود آن نيز شده و مقدار فتوسنتز كه در.اقع كميت و كيفيت محصول است تقليل پيدا مي‌كند.



خاك در زنجيره « آب – خاك – گياه – اتمسفر » خاك را مي‌توان مخزني دانست كه آب را موقتا در خود ذخيره كرده و سپس به تدريج در اختيار گياه قرار مي‌دهد. نيروهاي موئينه اي و جاذبه خاك كه به نام نيروهاي ماتريك (matric) معروفند مقدار قابل توجهي آب را در داخل منافذ خاك نگهداري مي‌كنند.نيروهاي موئينه اي به دليل چسبندگي ذرات خاك با آب و كشش سطحي مولكولهاي آب بوجود مي‌آيد و نيروهاي جاذبه اي به دليل بار منفي سطح ذرات رس است كه بخش مثبت مولكولهاي قطبي آب را بخود مي‌چسباند. براي اين كه آب بتواند در خاك جريان پيدا كند بايد نيرويي كه آب را به طرف ريشه مي‌كشاند بر اين نيروها غلبه نمايد. حداقل نيروي لازم براي استخراج آب بستگي به رطوبت خاك و نوع خاك دارد. منحني مشخصه رطوبتي خاك كه رابطه بين درصد رطوبت خاك و پتانسيل آب مي‌باشد نشان دهنده آن است كه با يك نيروي معين چه مقدار آب مي‌توان از خاك استخراج كرد.



اتمسفر انرژي لازم براي گياه به منظور تأمين آب مورد نياز از خاك توسط اتمسفر تأمين مي‌شود. چنانچه روزنه ها باز باشند و آب نيز محدود نباشد وضعيت اتمسفر عامل كنترل كننده سرعت تعرق است. مهمترين پارامتر در اين مورد دما و رطوبت است. بالا بودن دما باعث افزايش تعرق و مرطوب بودن هوا موجب كاهش آن مي‌شود. عامل مهم ديگر سرعت باد است كه باعث مي‌شود بخار آب تجمع يافته در سطح برگها از محيط خارج شده و اختلاف فشار بخار بين گياه و هوا را تشديد نمايد. البته بايد توجه داشت كه اتمسفر خود فاقد انرژي است و كليه انرژي هاي آن توسط تابش خورشيد تأمين مي‌شود كه از طريق اتمسفر برگياه اعمال مي‌گردد.



اگر يك دوره زماني مشخص، مثلا يك شبانه روز، را در نظر بگيريم معادله بيلان انرژي خورشيد در آن بصورت زير خواهد بود.



Rn = (1 a)Rs + I1 I2



كه در آن:



Rn = انرژي خالص وارد شده به سطح زمين



Rs = انرژي ورودي به سطح زمين بصورت طول موج كوتاه



I1 = انرژي ورودي به سطح زمين بصورت طول موج بلند



I2 = انرژي خارج شده از سطح زمين بصورت طول موج بلند



a = ضريب بازتاب تابش (albedo)



ضريب بازتاب تابش بستگي به خصوصيات فيزيكي سطح زمين و پوشش آن دارد. براي پوششهاي گياهي اين مقدار معمولا 25/ در نظر گرفته مي‌شود.



با توجه به معادله فوق كه در آن انرژي خالص خورشيد توصيف گرديد، مقدار تابش خالصي كه به سطح زمين مي‌رسد به سه قسمت اساسي تقسيم مي‌شود. بخشي از اين انرژي در صورت وجود آب و پوشش گياهي صرف تبخير (يا تبخير – تعرق)، بخشي صرف گرم كردن هوا و بخش ديگر بمصرف گرم كردن زمين مي‌رسد.



Rn = E + H + G



كه در اين معادله



Rs = تابش خالص خورشيدي



E = تبخير يا تبخير – تعرق



H = گرماي محسوس كه صرف گرم كردن هوا مي‌شود